واحد إلا شاهد واحد و لا يثبت بذلك لوث - 9 - 507 - 2 على الأقوى للتكاذب . نعم لو شهد أحدهما بإقراره و الآخر بالمشاهدة لم يثبت - 9 - 507 - 3 و كان لوثا ، لإمكان صدقهما ، و تحقق الظن به . فرع لزوم اتفاق بودن در شهادت شاهدين شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : لازم است دو شاهد بر وصف واحد اتّفاق داشته و به يك نحو شهادت دهند ، بنابراين اگر از حيث زمان يا مكان يا آلت قتل با هم اختلاف داشته باشند شهادت باطل است . شارح ( ره ) دنبال [ على الوصف الواحد ] مىفرماين : وصف واحد خود موجب اتّحاد فعل است ، بنابراين اگر شاهدين در شهادتشان از حيث زمان فعل با هم اختلاف داشتند مثلا يكى از آن دو شهادت داد كه قاتل صبحگاه كشته و ديگرى اظهار نمود كه فعل در شبانگاه واقع شده يا از جهت مكان با هم مختلف بودند يعنى يكى شهادت داد كه قتل در خانه اتّفاق افتاده و ديگرى بيان كرد كه محلّ وقوع قتل بازار بوده يا بملاحظه آلت فعل با هم متّفق نباشند به اين‌كه يكى از آن دو بگويد قاتل مقتول را با كارد از پاى درآورد و ديگرى بگويد با شمشير او را بقتل رساند در تمام اين صور شهادت باطلست زيرا شهادت بر دو فعل بوده كه بر هركدام تنها يك شاهد قائم شده و پرواضح است كه شاهد واحد در اثبات هيچيك از دو فعل كفايت نمىكند چنانچه با يك شاهد نيز على الاقوى لوث نيز ثابت نمىشود زيرا هركدام از دو شهادت ديگرى را تكذيب مىكند . بلى ، اگر يكى از دو شاهد شهادت دهد كه قاتل خود بقتل اقرار